İnstagram
Telegram
Telefon
WhatsApp
İletişim Bilgileri

Doğal Afetler: Özellikler ve Müdahale Yöntemleri

Doğal Afetler: Özellikler ve Müdahale Yöntemleri

Doğal Afetler: Özellikler ve Müdahale Yöntemleri

Doğal Afetler: Tanım, Özellikler ve Müdahale Yöntemleri
Doğal Afetlerin Tanımı ve Sınıflandırılması
Can ve mal kaybına yol açan doğal olaylardır. Afet: Toplumun sosyo- ekonomik ve sosyo-kültürel faaliyetlerini önemli ölçüde etkileyen, aksatan, can ve mal kaybına neden olan doğa olaylarıdır. Doğal Afetin 4 özelliği vardır.
(1) Doğal olması,
(2) Can ve mal kaybına neden olması,
(3) Çok kısa zamanda meydana gelmesi,
(4) Başladıktan sonra insanlar tarafından engellenememesidir.
Doğal Afetler Kendi Arasında İki Grupta İncelenir:
(1) Jeolojik kökenli afetler: Bunlar doğrudan doğruya kaynağını yer kabuğu ya da yerin derinliklerinden alan doğal afetlerdir. Jeolojik kökenli afetlerden en çok görülenler; deprem, heyelan, kaya düşmesi ve çamur seli’dir.
(2) Meteorolojik kökenli afetler: Atmosfer olayları sonucunda meydana gelen afetlerdir. Bunlar atmosfer olaylarının insan için yararlı olduğu sınırı aşmasıyla meydana gelir. Meteorolojik kökenli afetlerin en çok görülenleri; sel, aşırı kar, çığ, don, fırtına, yıldırım düşmesi, kuraklık ve iklim değişiklikleridir.

Deprem ve Deprem Anında Alınacak Önlemler
C. TANIMI: Deprem insanın hareketsiz kabul ettiği ve güvenle ayağını bastığı toprağın oynayacağını ve üzerinde bulunan tüm yapıların da hasar görüp, can kaybına uğrayacak şekilde yıkılabileceklerini gösteren bir doğa olayıdır. Depremin nasıl oluştuğunu, deprem dalgalarının yer yuvarı içinde ne şekilde yayıldıklarını, ölçü aletleri ve yöntemlerini, kayıtların değerlendirilmesini ve deprem ile ilgili diğer konuları inceleyen bilim dalına da SİSMOLOJİ denilir.

DEPREM TÜRLERİ: Depremler oluş nedenlerine göre değişik türlerde olabilir. Dünyada olan depremlerin büyük bir bölümü TEKTONİK depremlerdir. Bu depremler levhaların hareketleri sonucu oluşur. Çoğunlukla levha (fay) sınırlarında oluşurlar. Yeryüzündeki depremlerin %90’ı bu depremlerdir. VOLKANİK depremlerde; Volkanların püskürmesi sonucu yerin derinliklerindeki ergimiş maddenin yeryüzüne çıkışı sırasındaki fiziksel ve kimyasal olaylar sonucunda oluşan gazların yapmış oldukları patlamalarla meydana gelen depremlerdir. Zararı genelde bölgeseldir ve çoğunlukla da aktif yanardağ bölgelerinde oluşur. ÇÖKÜNTÜ depremler ise genelde yeraltı boşluklarının olduğu yerlerde görülür. Bu da mağara, kömür ocakları, tuz ve jipsli arazilerde erime sonucu oluşan boşlukların tavan bloğunun çökmesi neticesinde oluşur. Enerjileri az olduğundan hissedilmesi ve zararı da bölgeseldir.

D. DEPREM ÖNCESİNDE ALINACAK TEDBİRLER:
(1) Yerleşim bölgelerini titizlikle belirlemeliyiz. Kaygan ve ovalık bölgeleri iskâna açmamalıyız.
(2) Yapılara depremin etkilerine karşı dayanıklı yapmalıyız
(3) İmar planında konuta ayrılmış yerler dışındaki yerlere ev ve bina yapılmamalıdır.
(4) Dik yarların yakınına, dik boğaz ve vadilerin içine bina yapılmamalıdır.
(5) Çok kar yağan ve çığ gelen yamaçlara bina yapılmamalıdır.
(6) Mevcut binaların dayanıklılıklarını artırmalıyız.
(7) Mevcut yerleşim alanlarında muhtemel doğal afet tehdidine göre, doğal afet sonunda kullanılacak geçici alanlar tespit edilmelidir.
(8) Sigorta sistemine dahil olunmalıdır.
(9) Afet planları güncel tutulmalı ve uygulanılır vaziyette olmalıdır.
(10) Temel ihtiyaçlar tespit edilmeli, nereden ve nasıl tedarik edileceği ve nerede depolanacağı belirlenmelidir.
(11) Özellikle eğitim, sağlık ve güvenlik hizmetlerinin nasıl yürütüleceği mutlaka önceden tespit edilmeli, ihtiyaçlar ve tedarik edilme esasları belirlenmelidir.
(12) Günlük kullandığımız eşyalarımızdan dolap üzerine konulan eşya ve büro malzemelerinin kayarak düşmesini önlemek için plastik tutucu malzeme kullanılmalıdır.
(13) Soba ve diğer ısıtıcıları sağlam malzemelerle duvara veya yere tespit etmeliyiz.
(14) Dolaplar ve devrilebilecek benzeri eşyaları birbirine ve duvara tespit etmeliyiz.
(15) Duvar bölmeleri ve panoları zikzak düzeninde yerleştirip yere tespit etmeliyiz.
(16) Tavan ve duvara asılan avize, klima vb. cihazları bulundukları yere ağırlıklarını taşıyacak şekilde monte etmeliyiz.
(17) Zehirli, patlayıcı, yanıcı maddeleri düşmeyecek bir konumda sabitlemeli ve kırılmayacak bir şekilde depolamalıyız. Üzerlerine fosforlu, belirleyici etiketler koymalıyız
(18) Gaz kaçağı ve yangına karşı gaz vanası ve elektrik sigortalarını otomatik hale getirmeliyiz.
(19) Binadan acilen kaçmak için kullanılacak yollardaki tehlikeleri ortadan kaldırmalı, bu yollar işaretlenmeli, buralara gerekli eşya ve malzeme konulmamalıdır.
(20) Bir deprem planı hazırlayıp bu plana göre nasıl davranmamız gerektiğinin tatbikatını zaman zaman yapmalıyız.
(21) Asansörün kapı yanlarına DEPREMDE KULLANILMAZ levhası asmalıyız.

E. DEPREM ESNASINDA ALINACAK TEDBİRLER:
(1) BİNA İÇERİSİNDE ALINACAK TEDBİRLER:
. 1-2 katlı ev içerisinde; uykuda deprem olursa ve yataktan kalkmak güç olursa yatağın yan tarafına uzanın ancak başınızı koruyun,. Masanın altına girin ve başınızı iki elinizle örtün.. Kapı ve pencereler açık tutulmalıdır.. Zemin kata inmeye kalkmayın. Unutmayın ki depremde terasa çıkılır, alt kata inilmez çünkü alt katlar depremlerde en çok zarar gören yerlerdir.. Gaz ile ve elektrik ile çalışan ev aletlerini kapatın.. Evinizi terk ederken eşyalardan çok canınızı düşünün. Hiçbir şey almadan çıkın.. Tuvalet ya da banyoda iseniz; aynadan ve raflardan düşecek eşyalardan uzak durun.. Banyoda başınızı yumuşak bir şey ile koruyun.. Şehirden uzaklaşmak için aracınıza yönelmeyin. Çünkü sizin gibi yollara düşenler zaten yolu tıkamışlardır.. Kurtarma ve yangın söndürme malzemelerine ulaşmaya çalışın.. Televizyon ve radyo dinleyerek deprem ile ilgili bilgileri alın.. Telefon acil durumlarda kullanılmalıdır. Lüzumsuz muhabbetler için telefonunuzu meşgul etmeyin.. Fişleri prizden çekin, ocakları kapatın, imkân varsa ana musluğu ve ana sigortayı kapatın.. Bebek ve yaşlıların güvenliklerini sağlamaya çalışın.. Yüksek yapılarda üst katlar alt katlara göre daha fazla sallanır. Bu sebeple daha çok dikkatli olmak gerekir.. Asansörde iseniz bütün katların düğmelerine basın ve durulan ilk katta asansörden inin. Asansör kat arasında kalmış ise alarm düğmesine basarak yardım isteyin.. İş merkezleri ve alışveriş yerlerinde dökülecek malzemelerden uzak durun. Dışarı çıkarak yolun refüj ortasında bekleyin.. Sinema tiyatro gibi yerlerde depreme rastlanması halinde panik yapmadan güvenlik görevlilerinin ikazlarına kulak verin. Koltukların arasına çömelerek başınızı korumaya çalışın.

(2) BİNA DIŞINDA ALINACAK TEDBİRLER:
. Metro, tramvay, tren, otobüs vb. araçlar içerisinde iseniz üst raflardaki eşyalardan kendinizi koruyun. Ellerinizi tutunabileceğiniz bir yere tutunarak düşmemeye çalışın.. Metro durunca herhangi bir anons yapılmadan dışarı çıkmayın. Çünkü tren rayları üzerinde veya iniş alanında yüksek gerilim hattından kopan teller olabilir.. Yeraltı çarşısında iseniz vitrinlerden uzak durun. Düşen cisimlerden kendinizi koruyun. Panik yapmadan yangın ve acil çıkış kapılarındaki işaretleri takip ederek, yukarıya çıkın. Merdivenlerde yığılmalar olabilir.. Araba kullanırken depremi hissetmiş iseniz hız azaltılarak sağa yanaşıp durun. Motoru durdurun. Kontak anahtarı yerinde kalsın. Pencereleri kapatın ve kapıları kilitlemeden çıkın. Aracın başında bekleyin. Durduğunuz yer elektrik hattı altında olmasın. Radyodan depremle ilgili bilgileri takip edin.. Deniz kıyısından uzaklaşın.

F. DEPREM SONRASINDA ALINACAK TEDBİRLER:
. Kendinizin ve çevrenizdeki insanların yaralanıp yaralanmadığını kontrol ediniz ve gerekiyorsa ilk yardımı yapınız.. Su, gaz ve elektrik tesisatını kontrol ediniz, hasar görmüş iseler derhal vana ve sigortaları kapatın.. Gaz kaçağı olup olmadığını kontrol ediniz, asla kibrit ve çakmak kullanmayınız. Gaz kaçağı olup olmadığından emin değilseniz elektrik düğmelerini açıp kapatmayın.. Acil kurtarma hakkında bilgi sahibi olmak için radyonuzu açık tutunuz.. Kanalizasyon ve atık su tesisatının hasar görüp görmediğini kontrol etmeden tuvalet rezervuarlarını boşaltmayınız.. Hasar görmüş binalardan uzak durunuz. Kırık cam döküntüsü, çivi vb. tehlikelerden korunmak için bot ve eldiven giyiniz. Kendinizi binalardan uzak bir meydana atınız. Okulda ve işyerinde kitap defter vb. malzemelerinizi almadan ama panik te yapmadan bahçeye çıkınız. Binadan uzak durunuz.. Öğretmenlerinizin vereceği talimatlara göre hareket ediniz.. Acil durum görevlilerinin ikazlarına her zaman riayet ediniz.. Görevli olmadığınız takdirde hasar bölgesindeki binalara girmeyiniz.. Artçı sarsıntılar olabileceğinden hazırlıklı olunuz.. YIKINTIDA MAHSUR KALDIYSANIZ;. Panik etmeden durumunuzu kontrol ediniz, yaralı olup olmadığınız ve çevrenizde nelerin olduğunu anlamaya çalışınız. Yakınınızda başka bir canlı olup olmadığını kontrol ediniz.. Enerjinizi en tasarruflu şekilde kullanmak için hareketlerinizi kontrol altında tutunuz,. El ve ayaklarınızı kullanabiliyorsanız su borusu, kaloriferler ve boruları ile zemine vurmak suretiyle varlığınızı duyurmaya çalışın.. Sesinizi kullanabiliyorsanız kurtarma ekiplerinin seslerini duymaya ve onlara sesinizi duyurmaya çalışınız. ANCAK ENERJİNİZİ KONTROLLÜ KULLANMAYA DİKKAT EDİNİZ.

Sel ve Taşkınlarda Alınacak Önlemler
(1) TANIMI VE NEDENLERİ: Sürekli yağmurlardan veya karların erimesinden oluşan ve geçtiği yataklardan taşarak zarar veren taşkın suya SEL diyoruz. Sel ve taşkınlar ırmak ve dere yataklarından çıkıp taşması ile etrafa zarar vermeye başlaması, yağış fazlasının toprak tarafından emilmeyip çevreye yayılması sonucu oluşur. Bu yayılma sırasında kendisine bulduğu yeni yataklardan geçerek çevreye zarar verir.

SELİN NEDENLERİ
. Nehir yataklarına gelen suyun sele dönüşmesi; yatakların amacı dışında kullanılması ve gelen suyun kapasitenin çok üzerinde oluşundan kaynaklanmaktadır.. Çarpık kentleşme sonucu dere yataklarına gecekonduların yapılması.. Altyapı ve drenaj kanallarının yetersiz yapılması, özellikle yaz aylarında drenaj kanalları girişine atılan çöplerin yağış öncesinde temizlenmemesi,. Dere yataklarının doldurulması ve özellikle de ağaçlandırılması,

(2) SEL DURUMUNDA ALINACAK ÖNLEMLER:
SEL ÖNCESİNDE ALINACAK TEDBİRLER:
. Acil durum malzemelerinizi hazır tutun,. Tahliye planınızı gözden geçirin,. Mümkün olduğu kadar pişirme gerektirmeyen gıdalar ve temiz su stoku bulundurun.. Radyo ve televizyondan sel haberlerini ve hava durumunu takip edin,. Kıymetli ve gerekli eşyalarınızı koyabileceğiniz ve ailenizle birlikte kalabileceğiniz bir yer belirleyin, buranın alternatif gidiş güzergahlarını gözden geçirin.. Evin etrafına ve kapı girişlerine yerleştirmek üzere kum torbaları hazırlayın.

SEL SIRASINDA YAPILMASI GEREKENLER:
. Evden ayrılmadan önce elektrik ve suyu kapatın.. Yüksek yerlerde bulunmaya dikkat edin ve selin geçtiği güzergahtan geçilebilecek yerlerde araç kullanmayın.. Aracınızda iken selin içinde kalırsanız araçtan çıkarak cam ve kapılarını kapatıp yüksek bir yere çıkın. Aracın içerisine sel suları girdikçe sürüklenme hızı artar.. Diz boyunu geçen sel suyuna girmeyin.. Kopmuş elektrik tellerinden uzak durun, bu konuda çevrenizi uyarın ve ilgili birimlere bildirin.. Çocukların su birikintilerinde oynamalarına izin vermeyin. Çünkü kimyasal madde ya da kanalizasyon karışmış olabilir.